วันที่ ๒๐ มิถุนายน ๒๕๕๑ เวลา ๐๙.๐๐ น. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จ ฯ เป็นองค์ประธานเปิดโครงการบูรณะโบราณสถานในค่ายตากสิน ณ ค่ายตากสิน กองพันทหารราบที่ ๒ กรมทหารราบที่ ๑ กองพลนาวิกโยธิน ตำบลวัดใหม่  อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี โดย พลเรือเอก สถิรพันธุ์   เกยานนท์  ผู้บัญชาการทหารเรือ พร้อมด้วยนายทหารชั้นผู้ใหญ่ของกองทัพเรือ เฝ้าฯ รับเสด็จ ฯ

                ค่ายตากสิน จังหวัดจันทบุรี ถือเป็นสถานที่ประวัติศาสตร์แห่งหนึ่งของชาติไทย นับตั้งแต่ พ.ศ.๒๓๑๐ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงใช้เมืองจันทบุรีเป็นที่รวบรวมพลก่อนยกทัพไปตีพม่า ที่ยึดครองกรุงศรีอยุธยา จนกอบกู้เอกราชของชาติไทยกลับคืนมาได้ นับได้ว่าสมัยนั้นบรรพบุรุษชาวจันทบุรี และจังหวัดใกล้เคียง มีส่วนร่วมในการกอบกู้เอกราชของชาติไทย คลองที่อยู่หลังค่ายทหารปัจจุบันมีชื่อเรียกว่า “ คลองท่าช้าง ” มาตราบเท่าทุกวันนี้ เพราะขุนทัพนายกองของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เคยนำช้างลงไปอาบน้ำ และรวมถึงชื่อตำบลท่าช้างในปัจจุบันนี้ด้วย

                ต่อมา เมื่อครั้งในสมัยวิกฤติการณ์ ร.ศ.๑๑๒ (พ.ศ.๒๔๓๖) ฝรั่งเศสเข้ายึดครองเมืองจันทบุรีก็ยังเห็นความสำคัญของพื้นที่บริเวณนี้ จึงตั้งกองบัญชาการขึ้นภายในค่ายทหารแห่งนี้ สิ่งก่อสร้างที่ปรากฏอยู่ในค่ายทหารแห่งนี้ จึงกลายเป็นโบราณสถานที่ล้วนมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ทั้งสิ้น มาในปี พ.ศ.๒๕๓๕ วันที่ ๑๒ - ๑๓ พฤษภาคม เจ้าหน้าที่จากกองโบราณคดี และกองพันทหารราบที่ ๒ ได้ร่วมกันสำรวจคันดินคูเมืองภายในบริเวณค่ายตากสิน อันเป็นที่ตั้งของกองพันทหารราบที่ ๒ เพื่อเตรียมการรับเสด็จสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี จากการสำรวจได้พบร่องรอยหลักฐานของเมืองจันทบุรีที่บ้านลุ่ม เป็นคันดินกำแพงเมืองและคูเมือง ขนาดกว้าง ๔๐๐ - ๔๕๐ เมตร ยาว ๕๕๐ - ๖๕๐ เมตร กำแพงวังเจ้าเมือง ยาว ๒๕๐ เมตร อาคารสิ่งก่อสร้างในสมัย ร.ศ.๑๑๒ และ ก่อน ร.ศ.๑๑๒ ซึ่งเป็นหลักฐานที่มีคุณค่ายิ่งในการศึกษาประวัติศาสตร์ของเมืองจันทบุรีต่อไป

                ปัจจุบันโบราณสถานในค่ายตากสิน มีสภาพชำรุดทรุดโทรม อย่างมาก รวมทั้งถูกปล่อยทิ้งไว้นานจนทำให้โบราณวัตถุเสียหาย อาคารบางแห่งถูกต้นไม้ล้มทับพังทลาย เพื่อให้อนุชนรุ่นหลังได้ศึกษาเรียนรู้ และทราบถึงความยากลำบากของบรรพบุรุษไทยที่ยอมเสียสละเลือดเนื้อและชีวิตในการกอบกู้ชาติเอาไว้ เพื่อแลกกับแผ่นดินไว้ให้ลูกหลานได้อยู่กันมาจนถึงทุกวันนี้ มูลนิธิอนุรักษ์โบราณสถานในพระราชวังเดิม โดยมี พลเรือเอก ประเจตน์   ศิริเดช เป็นประธาน จึงจัดโครงการบูรณะโบราณสถานภายในค่ายตากสินขึ้น โดยมอบหมายให้กรมศิลปากรเป็นผู้ดำเนินการบูรณะ ซึ่งทำการสำรวจไปแล้วเมื่อ พ.ศ.๒๕๔๕ ที่ผ่านมา โดยใช้งบประมาณทั้งสิ้น ประมาณ ๓๙ ล้านบาท ในส่วนของอาคารที่จะดำเนินการบูรณะมีทั้งหมด ๖ หลัง ด้วยกัน อาคารแรก เป็น อาคารกองบัญชาการของทหารฝรั่งเศส สร้างขึ้นในสมัยที่ฝรั่งเศสเข้ายึดครองเมืองจันทบุรี ตามอนุสัญญา ข้อ ๖ ต่อท้ายหนังสือสัญญาระหว่างกรุงสยามและกรุงฝรั่งเศส วันที่ ๓ ตุลาคม ค.ศ.๑๘๙๓ (ร.ศ.๑๑๒) ลักษณะของอาคารเป็นรูปทรงสี่เหลี่ยมก่ออิฐฉาบปูนเรียบ เป็นสถาปัตยกรรมตามแบบของยุโรปทั้งรูปทรงและลวดลาย อาคารหลังนี้เคยใช้เป็นกองบังคับการกองพันทหารราบที่ ๒ อยู่ระยะหนึ่ง แต่ในปัจจุบันใช้เป็นที่ตั้งพิพิธภัณฑ์ทางประวัติศาสตร์ค่ายตากสิน อาคารต่อมา คือ อาคารกองรักษาการณ์ของทหารฝรั่งเศส อาคารหลังนี้เคยใช้เป็นที่ตั้งของกองรักษาการณ์กองพัน ฯ แต่ปัจจุบันได้รับความเสียหายจากต้นไม้ล้มทับเนื่องจากพายุลมแรง อยู่ในช่วงบูรณะให้เหมือนเดิม ส่วนอาคารที่ ๓ คือ อาคารที่พักทหารรักษาการณ์ของทหารฝรั่งเศส ปัจจุบันนี้ใช้เป็นที่ตั้งชุมนุมพลธรรมจิต ประดิษฐานองค์พระประธาน เพื่อเป็นศูนย์รวมทางจิตใจของพุทธศาสนิกชน ซึ่งด้านหลังของอาคารจะติดกับที่พักรักษาการณ์ของกองพันฯ  การบูรณะโบราณสถานในครั้งนี้ ยังรวมไปถึง อาคารคลังพัสดุของทหารฝรั่งเศส ซึ่งเคยเป็นอาคารที่ฝรั่งเศสใช้เป็นคลังเก็บเครื่องอาวุธยุทธภัณฑ์ ซึ่งปัจจุบันใช้เป็นคลังพัสดุของกองพันฯ ต่อมา คือ อาคารคุมขังทหารฝรั่งเศส เป็นตึกอิฐฉาบปูนชั้นเดียว สร้างแบบเดียวกับตึกแดงที่อำเภอแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรี สุดท้ายคือ อาคารคลังกระสุนดินดำ เป็นอาคารสี่เหลี่ยมก่ออิฐฉาบปูน ยกพื้นสูงเพื่อป้องกันน้ำท่วม มีช่องระบายลมอยู่ทั่วไป เป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมแบบยุโรป เป็นอีกอาคารหนึ่งที่ได้รับการบูรณะด้วยเช่นกัน

                การบูรณะโบราณสถานในค่ายตากสินครั้งนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ได้พระราชทานไฟพระฤกษ์ในการทำวัตถุมงคลเป็นเหรียญและเนื้อว่าน สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และองค์จตุคามรามเทพ เพื่อให้เช่าเก็บไว้บูชา ผู้ใดสนใจสามารถติดต่อสอบถามรายละเอียดได้ที่มูลนิธิอนุรักษ์โบราณสถานในพระราชวังเดิม กองบัญชาการกองทัพเรือ โทร.๐-๒๔๗๕-๔๑๑๗ หรือค่ายตากสิน จ.จันทบุรี โทร.๐-๓๙๓๑-๑๒๑๘ , ๐-๓๙๓๑-๑๐๙๙ ต่อ ๓๗๗๗๑

--------------------------